Idea państwa – “Utopia” Thomasa Morsea
1. Platon jako pierwszy napisał traktat filozoficzny (“Państwo”). Jego zdaniem państwo powinno składać się z trzech warstw:
- Władcy (strażnicy) – filozofowie.
- Żołnierze – walka w obronie ojczyzny.
- Rzemieślnicy – zaopatrywanie w towary potrzebne do życia.
Dla Platona idealnym ustrojem społecznym to arystokracja sprawująca władzę, jako szczególna warstwa dziedzicząca określone cechy i mająca swoiste wykształcenie, ale podlegająca sprawdzaniu poprzez testy. Ponieważ rządzić powinni ci najlepsi.
Sprawiedliwość, zdaniem Platona, jest umiejętnością, której można się nauczyć.
2. W średniowieczu dominującym ustrojem była monarchia, której pozycję zapewniało przekonanie, że władza monarchy pochodzi od Boga, a stosunki feudalne są naturalnym porządkiem rzeczy.
3. Renesans:
Niccolo Machiavelli – autor traktatu “Książę” (1513).
Władca idealny wg Machiavellego:
- potrafi wyzbyć się dobroci,
- powinien posiadać umiejętności unikania hańby i ukrywania wad, które mogą pozbawić go władzy, a innych wystrzegać się jak to tylko możliwe,
- musi budzić miłość, a strach na tyle, aby uniknąć nienawiści gdy nie pozyska miłości,
- nie trzyma się wiary, jeśli mu to szkodzi i gdy zniknęły przyczyny, które spowodowały jego przyrzeczenia,
- wykorzystuje swoją podstępność i umiejętność wiarołomstwa.
“Cel uświęca środki” – koncepcja zwana Machiavellizmem, mówiąca że wszystkie sposoby działanie są dozwolone gdy chodzi o osiągnięcie szczytnego celu (trzymanie się zasad moralnych nie zawsze jest rozsądne).
Dopuszczalne ustroje wg. Machiavelliego to republika lub monarchia, przy czym władza może być dziedziczn, lub zdobywana przez jednostkę, a głównym zadaniem władcy jest utrzymywanie swojej pozycji.
